jamovi, R motoru üzerine kurulu, tamamen ücretsiz ve açık kaynak bir istatistik programıdır. SPSS'e benzeyen tablo arayüzü sayesinde kod yazmadan analiz yapmak isteyen öğrenci ve araştırmacılar için ideal bir başlangıç noktasıdır. Bu rehberde kurulumu, arayüzü, veri aktarmayı ve ilk analizinizi adım adım anlatıyoruz.
jamovi, istatistiksel analizleri menüler ve tıklamalarla yaptıran, ancak tüm hesaplamaları arka planda R diliyle yürüten ücretsiz ve açık kaynak bir masaüstü programıdır. Kâr amacı gütmeyen jamovi project tarafından geliştirilmektedir. Veri penceresi SPSS'in Data View ekranına çok benzer; bu nedenle SPSS alışkanlığı olan kullanıcılar birkaç dakika içinde kendilerini evlerinde hissederler.
jamovi'nin önemli bir avantajı çıktılarıdır: tablolar APA biçimine oldukça yakın üretilir ve analiz seçeneklerini değiştirdiğinizde sonuçlar anında güncellenir. Analizleriniz, veriyle birlikte tek bir .omv dosyasında saklanır; dosyayı açan herkes hangi analizlerin hangi seçeneklerle yapıldığını görebilir. Bu, tez savunmalarında ve dergi revizyonlarında büyük kolaylık sağlar.
jamovi penceresi ikiye bölünmüştür: solda SPSS benzeri veri tablosu, sağda analiz çıktıları. Üst şeritte iki ana sekme bulunur: “Data” (veri düzenleme, değişken tanımlama, filtre ve hesaplanmış değişkenler) ve “Analyses” (tüm istatistiksel analizler). Analyses sekmesindeki başlıca gruplar şunlardır:
Analizlere başlamadan önce değişken türlerini doğru ayarlayın: Data sekmesinde bir değişkene çift tıklayıp ölçüm düzeyini nominal (kategorik), ordinal (sıralı) veya continuous (sürekli) olarak seçin. Yanlış tür seçimi, analiz menülerinde değişkenin ilgili kutuya taşınamamasının en sık nedenidir.
Sol üstteki ☰ menüsünden Open ile bilgisayarınızdaki dosyayı seçin. jamovi; CSV, Excel (.xlsx), SPSS (.sav), Stata ve SAS dosyalarını doğrudan açar. SPSS dosyalarında değişken ve değer etiketleri de aktarılır; bu nedenle SPSS'ten geçiş yapanlar için en pürüzsüz yol .sav dosyasını doğrudan açmaktır.
İlk analiziniz için betimsel istatistikler idealdir. Menü yolu:
Açılan panelde incelemek istediğiniz sayısal değişkenleri “Variables” kutusuna taşıyın; ortalama, medyan, standart sapma ve minimum-maksimum değerleri sağdaki çıktı panelinde anında belirir. “Statistics” bölümünden çarpıklık (skewness), basıklık (kurtosis) ve Shapiro-Wilk normallik testini de işaretleyebilirsiniz. Grup bazında özet için kategorik değişkeninizi “Split by” kutusuna ekleyin.
Dağılımı görselleştirmek için aynı panelde şu yolu izleyin:
Histogramın yanı sıra yoğunluk eğrisi (Density), kutu grafiği (Box plot) ve Q-Q grafiği de tek tıkla eklenir. Üretilen tüm tablo ve grafikler sağ tıklanarak kopyalanabilir ya da ☰ → Export ile PDF/Word biçiminde dışa aktarılabilir.
jamovi'nin gücü modüllerle genişler. Sağ üstteki “Modules” düğmesine tıklayıp “jamovi library” bölümünü açtığınızda onlarca ücretsiz eklenti görürsünüz. Öne çıkan üç modül:
jamovi'yi tez çalışmaları için özellikle değerli kılan özellik, Syntax mode'dur: ☰ menüsünden “Syntax mode” açıldığında, tıklamayla yaptığınız her analizin R kodu karşılığı çıktı panelinde görüntülenir. Bu kodu tezinizin ekine koyabilir, danışmanınızla paylaşabilir veya ileride R'a geçtiğinizde aynı analizi birebir yeniden üretebilirsiniz. Böylece menü tabanlı çalışmanın pratikliği ile kod tabanlı çalışmanın tekrarlanabilirliği tek programda birleşir.
Örneğin Descriptives analizinin Syntax mode'da gösterdiği R kodu şuna benzer:
# jamovi'nin Syntax mode ciktisi (jmv paketi)
jmv::descriptives(
data = veri,
vars = vars(yas, puan),
hist = TRUE,
sw = TRUE) # Shapiro-Wilk testiEvet. jamovi, kâr amacı gütmeyen jamovi project tarafından geliştirilen açık kaynak bir yazılımdır. Masaüstü sürümü, tüm analizler ve kütüphanedeki modüller tamamen ücretsizdir; deneme süresi veya kilitli özellik yoktur. Yalnızca bulut tabanlı jamovi cloud hizmetinin ücretli planları vardır.
Arayüz dili İngilizcedir; kısmi çeviriler bulunsa da menü ve çıktı adları büyük ölçüde İngilizce kalır. Bu rehberdeki menü yolları (ör. Exploration → Descriptives) İngilizce arayüzdeki adlarıyla verilmiştir; adımları aynen izleyerek analizleri yapabilirsiniz.
Aynı test aynı seçeneklerle çalıştırıldığında sonuçlar örtüşür; çünkü t-testi, ANOVA, korelasyon gibi standart yöntemlerin algoritmaları yazılımdan bağımsızdır. jamovi hesaplamaları arka planda R ile yapar; küçük görünürdeki farklar genellikle varsayılan ayar farklarından (ör. Welch düzeltmesi) kaynaklanır.
İkisi de R tabanlı, ücretsiz ve kalitelidir. jamovi, SPSS benzeri veri düzenleme, zengin modül kütüphanesi ve R sözdizimi görüntüleme (Syntax mode) ile klasik analizlerde daha pratiktir; JASP ise Bayesçi analizlerde daha kapsamlıdır. Klasik (frekansçı) tez analizleri için jamovi ile başlamanızı öneririz.
The jamovi project (2026). jamovi (Version 2.x) [Computer software]. https://www.jamovi.org/
R Core Team (2026). R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/
Tez analizinizi jamovi veya R ile birlikte planlayalım; yöntem seçiminden APA raporlamaya kadar yanınızdayız.
Ücretsiz Ön Görüşme